Altın madenciliği sektörünün öncü kuruluşlarından TÜPRAG, 35 yıldır ‘önce insan ve çevre, sonra madencilik’ prensibiyle madencilik faaliyetlerini sürdürürken İzmir-Efemçukuru ve Uşak-Kışladağ altın madenlerindeki üretim çalışmaları sayesinde Türkiye’de yatırım, üretim ve istihdama katkı sağlıyor. Elektronik ateşleme, yorgunluk takip sistemi, çarpışma önleme sistemi, elektronik tike tahtası, VOD sistemi ve sürüş güvenliği uygulamaları ile işçi sağlığı ve iş güvenliği konusunda Türkiye’de ilk ve tek olma özelliği taşıyan TÜPRAG, iş kazalarında yüzde 25’lik azalmayı sağlayarak sektörde örnek teşkil ediyor. TÜPRAG’ın İSG politikaları kapsamında yürüttüğü çalışmaları TÜPRAG İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Grup Müdürü Göksel Alpaslan, Kışladağ Altın Madeni İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Müdürü Alper Gürsoy ve TÜPRAG Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Yılmaz’dan öğrendik.

Efemçukuru’nda iş günü kayıpsız kazasız 5 yıl!

TÜPRAG İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Grup Müdürü Göksel Alpaslan, iş kazasız beş yılı geride bırakan Efemçukuru’ndaki İSG kültürüne ilişkin, “Efemçukuru altın madenimizde, tüm çalışanlarımızın katılımı ile şekillendirdiğimiz bir İSG modeli oluşturduk. 2011 yılında ilk üretime başlamamız ile ‘İSG kültürü’ yolculuğumuzda Ekim 2022 itibarı ile iş günü kayıpsız kazasız beş yılı geride bıraktık. Ana felsefesi ‘tehlikelerin tanımlanması ve risklerin yönetilmesi ile kayıpların azaltılması’ esasına dayanan bu yaklaşımda, ekip olarak hareket etme ve birbirinin güvenliğini önemsemeyi benimsedik” ifadelerini kullandı.

Üst düzey güvenlik kültürü ile kazasız çalışabilmek mümkün

Efemçukuru’nda iş sağlığı ve güvenliği konusunda uygulanan elektronik ateşleme sistemi, çarpışma önleme sistemi, elektronik tike tahtası, VOD havalandırma sistemi ve sürüş güvenliği hakkında detaylı bilgiler veren Alpaslan, “Yeraltı işletmemizde uyguladığımız ‘elektronik ateşleme sistemi’ ile en riskli işlerden biri olan ‘patlatma’ işleminde neredeyse sıfır hata ile yapabiliyoruz. Elektronik tike tahtası yardımı ile yeraltında çalışan personelin giriş çıkışları en hassas ve hatasız şekilde takip edilerek olası bir kazanın önüne geçiliyor. Uygulamaya aldığımız ‘çarpışma önleme sistemi’ ülkemizde ilk kez bir yeraltı madeninde kullanılıyor. Bu sistem ile olası bir araç, yaya veya iş makinesi karşılaşmasında iş makinesi operatörden bağımsız olarak duruyor” dedi.

Acil durumda hızlı yer tespiti

Yeraltı çalışmalarında lokasyon çalışmalarının hayati bir öneme sahip olduğunu belirten Alparslan, “Acil durumda lokasyon tespiti gibi kritik bilgilere anlık ulaşabiliyoruz. Aynı teknolojik altyapı üzerinde çalışan VOD (Ventilation on Demand) yani talep üzerine havalandırma sistemi ile hava akışının gerektiği yerde, gerektiği kadar devreye girerek çalışanlarımızın kirletici hava koşullarından etkilenmemesini sağlıyoruz. Ayrıca tüm araç sürücüleri için ‘sürüş güvenliği’ uygulamalarımız bulunuyor. Uygulamamız; yeraltı ve yerüstü çalışma alanları ile işletme içi ve dışı araç kullanımlarında bulunan alt yüklenicilerimiz ve hatta aile bireylerimize de veriliyor. Eğitimlerimizin ardından beceri kazandırma programlarımız ile güvenli sürüş becerileri kazandırılıyor” sözlerini kaydetti.

İş kazası gerçekleşmeyen 5 yıl

Beş yıl gibi önemli bir süre zarfında herhangi bir kayıp zamanlı iş kazasının yaşanmadığı Efemçukuru’ndaki bu başarının, çalışanların İSG kültürüne entegre olduğunun kanıtı olduğunu ifade eden Alpaslan, “Çalışanlar işlerin doğası gereği iş pratikleri sırasında tehlikeler ile daha fazla karşılaşıyor. Bu tehlikelerin oluşturduğu riskleri yönetebilmek adına en çok destek aldığımız grup yine çalışanlarımız oluyor. Özellikle mavi yaka çalışanlarımız, yöneticileri ile çalışma alanlarını yorumlayarak ‘güvenli çalışma ortamı’ oluşturmak adına birlikte fikirler üretiyor ve birlikte ‘güvenli iş talimatlarını’ oluşturuyor. Böylelikle, işin en güvenli nasıl yapılacağı konusunda çalışanları dinlemeyi bir ilke edinen Efemçukuru için, zaman içinde giderek olgunlaşan güvenlik kültürü sayesinde hep birlikte ‘kazasız’ çalışabilmenin yapı taşlarını oluşturduk. 2022 yılı itibariyle Efemçukuru’nda iş günü kayıpsız kazasız beş yıl geride bırakılırken, Kışladağ ise kayıp zamanlı iş kazası olmadan üçüncü yılını tamamlamaya hazırlanıyor” ifadelerini kullandı.

“Önemli olan aksiyon”

Akıllı sistemlerin yeraltında hayata geçirilmesiyle madenlerde yaşanan kazaların önüne geçilebildiğini belirten Alpaslan, “Yeraltı madenlerinde yangın, grizu, su baskını ve göçük gibi büyük kazalar çalışma alanlarını etkileyerek çoklu kayıplara yol açabiliyor. Bahsi geçen bu kazaların hemen hepsinin önlenmesi mümkün. Günümüz teknolojisi bir grizu tehlikesini önceden algılayabilecek düzeyde çözüm sunabilir durumda. Ancak önemli olan bu teknolojiyi satın almak değil teknolojinin işletmeye sunduklarını aksiyona dönüştürebilmek. Açık ocakta bir göçük olmadan önce şevlerdeki milimetre düzeyindeki hareketleri çok hızlı bir şekilde algılayan ve uyaran sistemler mevcut. Bu sistemler tüm dünyada kullanılıyor. Ancak önemli olan sistemin uyarı vermesi değil, bu uyarının yönetim tarafından ele alınıp aksiyona dönüştürülmesi” diye konuştu.

“TÜPRAG’ta her kaza önlenebilir”

Efemçukuru’nda kullanılan yüksek teknolojiyle beraber güvenli çalışma ortamının yaratıldığını ifade eden Alpaslan, “Biz TÜPRAG’ta her kazanın önlenebileceğine ve her görevin güvenle gerçekleştirilebileceğine inanıyoruz. İş sağlığı ve güvenliği ile ilgili yaptıklarımızın yasal gerekliliklerin çok ötesinde sağlıklı ve güvenli çalışabilmemizin temel taşı olduğunu biliyor, büyük bir aile olarak hareket ederek çalışma arkadaşlarımızın da güvenliğini önemsiyor ve hep birlikte güvenli çalışma ortamımızı oluşturuyoruz. Bu yaklaşımımızda teknolojiyi en üst düzeyde kullanıyoruz” dedi.

Kışladağ’da 1000 gün kayıp zamanlı iş kazası olmadan geçti!

Kışladağ Altın Madeni İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Müdürü Alper Gürsoy da iş günü kayıpsız üçüncü yılı geride bırakacaklarını söyleyerek, “Öncelikle Kışladağ olarak Haziran 2023 tarihinde üçüncü yılımızı tamamlamaya hazırlanıyoruz. Çalışan sayımız, alt işveren faaliyetleri, araç sayıları ve kapasitesi, kullanılan kimyasal miktarları, yapılan proses değişikliği gibi önemli unsurlara baktığımızda Kışladağ Altın Madeni olarak başarılı bir istatistikle devam ediyoruz. Şubat ayı içerisinde 1000 gün Kayıp Zamanlı İş Kazası olmadan geçen süreyi tamamlamış olacağız” sözlerini kaydetti.

Sürdürülebilirlik entegre yönetim sistemi ‘rehber’ oldu

Kurumun iş sağlığı ve güvenliği konusunda taahhütlerin yer aldığı İSG politikası konusundaki başarısına dikkat çeken Gürsoy, “TÜPRAG Kışladağ Maden İşletmesi’nde, İSG politikamızda bahsettiği gibi yaptığımız faaliyetlerden kaynaklı, çalışanlarımıza ve çevre halkımıza zarar verebilecek mesleki riskleri ortadan kaldırmak için uluslararası yönetim standartlarını, mevzuat gerekliliklerini takip ediyor ve uyguluyoruz. Özellikle TÜPRAG’ın sürdürülebilir ve sorumlu madencilik prensiplerinin yer aldığı, iş sağlığı ve güvenliği standartlarını da içeren sürdürülebilirlik entegre yönetim sistemi (SIMS) yine performansımızın gelişiminde bize rehber oldu” dedi.

Çalışan katılımı programı ile iş kazalarında yüzde 25’lik azalma

Gürsoy, çalışan katılımı ile bir önceki seneye göre iş kazası istatistiklerinde yüzde 25’lik bir azalma olduğunu belirterek, “Hedefimiz; işçi sağlığı ve iş güvenliği olgusunun, ortak değerlerimizi katarak çalışanlarımız için pozitif bir kültür haline geldiği örnek bir işletme olmak. Bunun sağlanabilmesi için İSG politikamızda yer aldığı gibi tüm seviyedeki yöneticilerin, çalışanlarına rol model olması ve çalışanlar ile karşılıklı etkileşim sağlamaları gerektiğine inanıyoruz. Bu kapsamda çeşitli uygulamalar geliştirdik. Bunlardan en önemlilerinden biri de çalışan katılımı (employee engagement) programı. Bu uygulama ile yöneticiler ile çalışanlar arasında etkin iletişim ve etkileşim sağlandığı gibi, yöneticilerin de çalışanların tehlike farkındalıklarının tespit etmeleri, iş sağlığı ve güvenliği yetkinliklerini gözlemeleri ve böylece gelişim yönlerinin ekip olarak belirlenerek pozitif yönde bir güvenlik kültürünün oluşmasına fırsat sağlamak” dedi.

Yorgunluk takip sistemi Türkiye’de sadece Kışladağ Altın Madeni’nde kullanılıyor

Türkiye’de sadece Kışladağ Altın Madeni’nde kullanılan yorgunluk takip sistemi ve sürüş güvenliği ile çarpışma önleme sistemlerinin operatör kaynaklı riskleri minimalize ettiğini vurgulayan Gürsoy, “İSG politikamızda yer aldığı gibi, iş sağlığı ve güvenliği performansımızın sürdürülmesi ve gelişimi için gerekli tüm kaynaklar sağlanıyor. Yorgunluk (fatigue) takip sistemi Türkiye’de sadece Kışladağ Altın Madeni’nde kullanılıyor. Bu sistem, özellikle lastikli dev hafriyat (dump truck) operatörlerini uyku dikkat dağınıklığı gibi durumlarda fiziksel olarak uyarıp, aynı zamanda saha yöneticilerine durumu raporluyor. Bu sisteme ek olarak teması engellemek amacıyla çarpışma önleme sistemi de (Collision Avoidance System_Level-8) kuruldu. Ayrıca açık ocak basamaklarında şev stabilitesinin kontrol edilmesi, oluşabilecek yenilmelerin erken tespit edilmesi amacıyla uzun zamandır radar sistemi de kullanılıyor” bilgisini verdi.

“Önce insan ve çevre, sonra madencilik”

TÜPRAG’ın üretimin yanı sıra, çevre yönetiminde de sektöründe güçlü bir aktör olduğunu vurgulayan TÜPRAG Yönetim Kurulu Başkanı, Altın Madencileri Derneği Yönetim Kurulu Başkanı ve Türkiye Madenciler Derneği 2. Başkanı Mehmet Yılmaz, “Madencilik faaliyetlerinin çevreye etkisi önlenebilen veya kontrol edilebilen bir yapıda. Türkiye’de ‘maden mi, çevre mi?’ ya da ‘orman mı maden mi?’ gibi birbirini dışlayan ikilikler oluşturmak son derece yersiz. Bu ikiliklerden kurtulmanın yolu ise, madencilik uygulamalarındaki çevresel etkilerin dikkate alınması, yerel topluluklara danışılması ve en uygun teknik/teknolojik çözümlerin benimsenmesinden geçiyor” dedi. Efemçukuru ve Kışladağ maden işletmelerinde çalışanların yüzde 80’inin yöre halkından oluştuğunu ifade eden Yılmaz, kırsal kalkınmayı desteklemek amacıyla kurulan TÜPRAG Tarım A.Ş bünyesinde, bölgede var olan tarımsal faaliyetlerin korunduğunu ve geliştirildiğini de belirterek, ‘doğayla dost, insanla barışık’ bir modellemeyi hayata geçirebilen az sayıdaki maden şirketinden biri olduklarını vurguladı.